موشی برای تمام فصول
ورایتی: جاستین چانگ
ترجمه : لیلا رحمان ستایش
سینمای ما : «راتاتویی» معجونی خوشمزه و خوش آب و رنگ از کار درآمده است، غذای مورد و باب طبع فرانسویها. سرآشپزهای ماهر و مجرب شرکت پیکسار مواد لازم را به خوبی با یکدیگر ترکیب کردهاند تا به مذاق تماشاگر، خوش بیاید! فیلم سرشار از چاشنیهای دیداری و شنیداریست که به طور حتم مورد توجه و نظر کودکان و نوجوانان نیز قرار میگیرد . براد برد پس از ساخت «شگفت انگیزها» بار دیگر استودیوی پیکسار را تکان داد و شور و هیجان تازهای ایجاد کرد. پس از انیمیشن «ماشینها» که مورد استقبال جهانی قرار گرفت، با ساخت این اثر شهرت پیکسار دوباره بر سر زبانها افتاد و بار دیگر به عنوان یکی از بهترین کمپانیهای انیمیشنسازی دنیا مطرح شد. در مقایسه با فیلم نه چندان موفق «غول آهنی» و یا فیلم «شگفت انگیزها» که برنده جایزه اسکار هم شد، شاید «راتاتویی» در فضا و مکان محدودتری اتفاق بیفتد، اما در بیان قصه بسیار ماهرانهتر و زیرکانهتر عمل کرده و وارد دنیای متنوع و جالب فرانسویها شده است. شاید ارایه چنین اثری ادای دینی به فرانسویها و فرهنگ قدیمی و جذابشان باشد.
کمپانی پیکسار از دو موضوع بزرگ و اصلی که در «شگفت انگیزها» استفاده کرده بود، در «راتاتویی» نیز استفاده کرده است : تعقیب و گریزهای ماهرانه و البته نه چندان تندوتیز (استانداردی که پیکسار را از سایر رقبایش مجزا میسازد)؛ و نکته مهم دیگر غیرقابل اجتناب بودن عدم استفاده از وابستگیهای خانوادگی. رمی یک موش آبی رنگ لاغر است که با گروهی از جوندگان دیگر در محدوده شهر به صورت دسته جمعی و خانوادگی زندگی میکنند. او همواره در تلاش است تا میان خود و بستگانش تعادل ایجاد کند. او یک حس قوی و خطاناپذیر در مورد غذا و خوردنیها دارد. رمی (با صدای پاتون اوسوالت کمدین) تحصیل کرده، بافرهنگ، باشعور و در واقع یک شاهکار و یک موجود استثنایی به حساب میآید. او دقیقا شخصیتی بر خلاف برادرش امیل و پدر بداخلاقش دیجانگو دارد که بیشتر به زندگی و اقامت در زبالهها تمایل نشان میدهد و جاهطلبیها و بلندپروازیهای رمی را نمیپذیرد. پس از یک اتفاق ناخوشایند ، موشها از لانه روستاییشان درون فاضلابها مهاجرت میکنندکه در نهایت منجر به گم شدن و جدایی رمی میشود. او به پاریس میرود و در آشپزخانه یک رستوران با پسری با سر و وضع آشفته به اسم لینگوینی که علاقهای به پخت و پز ندارد، آشنا میشود. خیلی زود میان آنها دوستی و صمیمیتی شکل میگیرد که میتواند متضمن موفقیتهایی در آینده باشد. زمانیکه یک انسان با یک موش دوست شده و پیمان کاری میبندد ؛ نتیجه کار دور از ذهن نیست : لینگوینی کار و شغلش را حفظ کرده و رمی نیز به تدریج زمام امور آشپزخانه را در دست میگیرد.
ایده اصلی ساخت چنین اثری برای نخستین بار از سوی جان پینکاوا مطرح شد که پیش از تکمیل این پروژه شرکت پیکسار را ترک کرد و سپس برد با ایجاد تغییراتی در متن داستان، آن را ساخت. بهترین صحنههای «راتاتویی» به آشپزخانه تعلق دارد. جاییکه رمی یاد میگیرد چگونه سسهای خوشمزه درست کرده یا با لینگوینی بر سر آشپزی جر و بحث کند. زیبایی و جذابیت این اثر بیشتر مرهون خلق صحنههای هنری، خلاقانه و بهرهگیری مناسب از قدرت تخیل طراحان و انیماتورهاست. حالت دهان، چشمک زدن و اعمال و رفتار بامزه و خنده دار شخصیتها تا حد زیادی واقعی به نظر میآیند و تماشاگر دچار اشتباه میشود که آیا واقعا با یک اثر انیمیشن روبروست!
پس از موفقیت «شگفت انگیزها» و همینطور «ماشینها» ایده استفاده از کاراکترهایی که کارهای خارقالعاده انجام میدهند، در این اثر نیز به کار رفته؛ که بیتردید «راتاتویی» را به اثری منحصربفرد و به یادماندنی تبدیل کرده است. تحت هدایت ماهرانه و دقیق برد، رمی حالات بسیار نزدیکی به یک موش واقعی را نشان داده و به موجودی تقریبا زنده و بااحساسات واقعی تبدیل شده است؛ شخصیتی که نقطه اتکا این اثر دیدنی محسوب میشود. «راتاتویی» شاید یکی از بینظیرترین انیمیشنهایی باشد که تا به حال پیکسار اقدام به ساختناش کرده و کارگردان با مهارت و تجربه خاصاش شخصیت موش را به موجودی زنده و واقعی با حرکات و رفتاری همانند انسان- با همان احساسها و نگرانیها – و خانواده و بستگان نشان میدهد. استفاده از رنگهای چشم نواز، متنوع و مناسب و همینطور نورپردازی متفاوت با آثار پیشین پیکسار از ویژگیهای این اثر جذاب و دیدنی ست. این اثر انیمیشن با این تصاویر زیبا و رومانسوار فیلمهای دیگری چون «پاریس دوستت دارم» و «دو روز در پاریس» را تحت الشعاع خود قرار داده است. موسیقی متن هم از دیگر نکتههای قابل توجه «راتاتویی» ست. میشل جیکانیو که موسیقی «شگفت انگیزها» را هم در کارنامه خود دارد، این بار در «راتاتویی» نیز با با موسیقی زیبا و مناسب بر جذابیت و زیبایی اثر افزوده است.