سینمای ما - عجیب است كه لارس فون تری یر یكی از پیشروان مكتب «دگما ۹۵» پس از ساختن جدی ترین فیلم های جدی زمان مانند «شكستن امواج»، «رقصنده در تاریكی» و تریلوژی «داگ ویل» روی به یك اثر كمدی آورده و به تازگی فیلمی از این ژانر با نام «رئیس كل» را ارائه كرده كه راجع به رئیس اداره ای است كه اداره اش به واقع وجود خارجی ندارد و فقط خودش مدعی وجود آن است. این كارگردان نوجوی دانماركی كه در سال های اخیر با كارهایی غیر متعارف مثل «داگ ویل» دائماً در صدر اخبار جای داشته و جشنواره های بزرگ را متوجه خویش ساخته است، در مصاحبه ای تازه با زوم كردن برروی «رئیس كل» گفته است...
● پیشتر گفته بودید دنبال پروژه ای هستید كه به شما شور و حیاتی تازه بدهد. آیا «رئیس كل» چنان پروژه ای است
▪ ببینید، من اخیراً ۵۱ ساله شده ام و وقتی ۵۰ سال را رد می كنید، به این فكر می كنید كه جای چه چیزهایی در زندگی تان خالی بوده و یا از چه مواردی بدتان می آمده است و سعی می كنید در این موارد كاری را انجام بدهید. یكی از موارد دلخواهم ساخت یك كار كمیك بدون یك جدول زمانی و محدودیت های برخاسته از آن بود و چون كمپانی ام (زنتروپا) آن را به طور عاجل نمی خواست وقت داشتم كه روی آن تأمل و كار كنم. با این حال كل فیلم در ۵ هفته گرفته شد و نمی دانم نام آن را می توان رسیدن به آرزوهایم گذاشت یا نه !
● در گفتار ابتدای فیلم «رئیس كل» و به هنگام تیتراژ می آید كه این یك كمدی بی ضرر است، اما مگر امكان دارد یك فیلم شما بی آزار باشد !
▪ از من به خاطر این كه فیلم هایم بیش از حد جدی و سیاسی توصیف شده، انتقادات زیادی صورت گرفته است و در نتیجه این عبارت را در ابتدای فیلم آوردم تا همه مطمئن شوند كه این فیلم این طوری نیست. من این فیلم را بسیار سریع و راحت ساختم و اصلاً هم سیاسی نیست و بنابراین نباید آزاررسان باشد.
● پس از چند سال دوباره یك فیلم به زبان دانماركی ساخته اید. آیا راحت و از این بابت خوشحال بودید
▪ بله، همین طور بود و نوعی احساس آزادی را به من بخشیده بود. من با این زبان راحت تر كار می كنم و بسیار خوشحالم كه پس از مدتها توانسته ام یك فیلم جمع و جور به زبان مادری ام بسازم. این امر به من آرامش زیادی را بخشید.
● این بار فیلم جدیدتان (رئیس كل) را به فستیوال معتبر كن فرانسه نمی برید، چرا شما كه مشتری دائمی آنجا هستید.
▪ آنها لطف زیادی به من داشته اند و شاید تمام آثار قبلی ام در آنجا اكران شده باشد، اما از یك سو این فیلم آنقدرها هم جشنواره ای نیست و از طرف دیگر سفر به كن بسیار سخت و پرحاشیه و دردسرساز است و هیچ آرامشی در بر ندارد و تصمیم گرفتم كه امسال خودم را از آن معاف كنم. در عوض فیلم را در جشنواره برتر كشورم (كپنهاگ) رو كردم كه باعث شادی و افتخار فراوان خودم شد.
● چه زمانی و چرا ایده ساختن یك كمدی به سرتان زد
▪ ایده «رئیس كل» و داستان مدیر شركتی كه شركتش خیالی است و اصلاً وجود خارجی ندارد، از سالها پیش در ذهنم بود، ولی نوشتن سناریوی نهایی آن، تازه در ماههای قبل از شروع فیلمبرداری صورت پذیرفت و اگر با تأخیر زیادی اكران شده، بدین خاطر بود كه در ابتدا می خواستم آن را به كارگردان دیگری بدهم.
● راز و راه ساختن یك كمدی موفق چیست
▪ نمی دانم، ولی معمولاً هركارگردانی سوژه ای را دستمایه كار كمدی اش قرار می دهد كه خودش آن را بسیار خنده دار می داند.
● اما شما «كمدی سبك دانماركی» را چطور توصیف می كنید
▪ مردم دانمارك دوست دارند احمق تلقی شوند و ازدیگران بشنوند كه احمق اند! شاید به این خاطر باشد كه دانمارك كشوری كوچك و با مردمی است كه به نوعی خودآزارند! در فیلم جدید من نیز وقتی ایسلندی ها برسر دانماركی ها داد می زنند و از حماقت آنها می گویند، آنان لذت می برند. این قسمت از پایه و بنیادی است كه براساس آن می توان فیلم های كمدی را در دانمارك ساخت و مؤلفه ها و مشخصه های این ژانر را در این كشور تشكیل می دهد.
● شما از بنیانگذاران اصلی استودیوی زنتروپا هستید و خودتان هم كارگردانی می كنید. با احتساب وضعیت زنتروپا، آیا خودتان یك پا رئیس كل نیستید !
▪ بسیاری از كارها در زنتروپا با من و پیتر البكسینسن است و بنا بر مناسبت ها و بر حسب اتفاقاتی كه می افتد، گاهی او آدم خوب ماجرا جلوه می كند و بعضی اوقات نیز من این طور می شوم. نمی دانم سرنوشت زنتروپا به كجا می انجامد اما این را می دانم كه خودم وقت كافی برای ریاست این سازمان نداشته ام.
● آیا «رئیس كل» را نمی توان بازتابی از وضعیت زنتروپا دانست
▪ این اعتقادی است كه خیلی ها در جامعه سینما و بخصوص افراد آشنا با مشكلات شدید زنتروپا دارند اما موقعی كه سناریو را می نوشتم و فیلم را می ساختم، این را در ذهنم نداشتم. اصولاً زنتروپا را با این نیت بنا نهادیم كه كنترل بیشتری بر روی فیلم ها و موضوعات آن داشته باشیم و كمپانی تهیه كننده نتواند خواست اش را به ما تحمیل كند. شاید هم موضوع به این نكته برگردد كه من و ینسن آدم های عجیبی هستیم و فقط و فقط وقتی لذت می بریم كه كارهای غریب هنری انجام بدهیم. این استودیویی است كه هیچ ایده ثابت و مشخصی پشت آن نیست و با این كه پول ضروری ترین چیز برای حل مشكلات این استودیو و ادامه حیات آن است، اما من و نیسن به این قصد فیلم نمی سازیم كه فقط پولدار شویم و سود به بار بیاوریم.
● فیلم جدیدتان بیش از حد مبتنی بر دیالوگ و حرف و فاقد جنبه بصری حیاتی است. آیا این كار را عمداً انجام داده اید یا تصادفی شكل گرفته است
▪ عمداً انجام پذیرفته است. از بچگی عاشق فیلم های كمدی مبتنی بر پرحرفی و شیرین كاری و رودررویی های كلامی بوده و الگوهای هالیوودی آن مثل «بزرگ كردن بچه» و «زوج عجیب» در ذهنم حك شده اند و «داستان فیلادلیفا» و «مغازه ای در آن گوشه» را هم پسندیده ام. «رئیس كل» تلاش من برای تكرار این مدل بوده است و می خواسته ام چیزی از همان قبیل را بسازم و البته قبول دارم كه این كار بسیار سخت است.
● شما این بار تهیه كننده همیشگی فیلم هایتان را نیز كنار گذاشته و به جای ویبكه ویندل با متا لوییز فولداگر كار كرده اید. قضیه از چه قرار است
▪ به این نتیجه رسیدیم كه راهمان را سوا و چیزهای تازه ای را تجربه كنیم، حال آنكه بیشترین هماهنگی را داشتیم و حتی بدون حرف زدن، یكی می دانست دیگری چه اهدافی دارد. ولی سر بر آوردن فولداگر در این پروژه و همكاری ما بسیار تصادفی بود و چیزی نبود كه از قبل تنظیم شده باشد.
● پس از سال ها فیلم ساختن با دوربین هایی كه از ضروریات و بنیادهای مكتب فیلمسازی دوگما۹۵ است، به شیوه جدید موسوم به اوتوماویزیون روی آورده اید. این دیگر چیست
▪ سالها از دوربین های روی شانه استفاده می كردم زیرا حتی با دوربین های مستقر بر زمین باز نمی توانید تمامی كادربندی های مورد نظرتان را داشته باشید و در نتیجه حس می كردم كه با دوربین های مستقر روی شانه كنترل بیشتری بر اوضاع و چیزی دارم كه تصویرش دارد گرفته می شود. اما اوتوماویزیون این است كه با دوربین های دلخواهم تصاویر را می گیریم و سپس آن را به كامپیوتر می دهیم و با این وسیله به آن عمق و تكان و كش و قوسی را می دهیم كه خود می خواهیم. بنابراین الآن بیش از آن كه من سوار بر موضوع باشم كامپیوتر بر همه چیز حكم می راند.
● حتماً این كار را به دشواری و پس از مدتها فكر و تردید انجام داده اید.
▪ خیر، این طور نیست و برعكس به راحتی تن به این تغییر شیوه دادم. من سیستمی جدید را برای ترسیم كمدی مورد نظرم می خواستم و از این روش بسیار خوشم آمد. من آدمی با دهها دغدغه و دلمشغولی هستم، اما از امتحان كردن انواع فیلمبرداری ها هیچ نگرانی ای به من دست نمی دهد.
● آیا بازیگران هم از این پروسه لذت بردند
▪ كلكی كه ما برای گرفتن و ثبت احساس مورد نظرمان زدیم، این بود كه فرمان اكشن و شروع صحنه را دادیم، اما چند دوربین را به طور همزمان به كار انداختیم و در نتیجه بازیگران به درستی نمی دانستند ما با كدام دوربین داریم تصویرشان را می گیریم و از كدامیك در نسخه نهایی سود خواهیم جست.
منبع : روزنامه ايران
