اختصاصی سینمای ما - جشنواره کن - امیررضا نوریپرتو: خب! جشنواره كن هم از چهارشنبه شروع شد و نگاه تمام رسانه هاي بزرگ دنيا به سمت ساحل زيباي كن است. اين روزها بيشتر سايت هاي اينترنتي معتبر و يا شبكه هاي تلويزيوني پر بيننده در طول روز بخشي از نوشته ها و برنامه هاي خود را به آخرين خبرها از مهم ترين رويداد سينمايي سال اختصاص داده اند. هر روز خبرها و عكس هايي تازه از پياده روي بزرگان و ستارگان سينما بر روي فرش قرمز و معروف جشنواره در رسانه ها منتشر مي شود و تمامي خبرگزاري ها سعي دارند تا در ارسال آخرين اتفاق ها و نقدها و گفتگوها گوي سبقت را از رقيبان خود بربايند. جشنواره امسال نيز با حضور ستارگان سينما و عوامل سازنده و بازيگران فيلم ويژه افتتاحيه، با شكوه هرچه تمام تر برگزار شد.
** كوري (فرناندو ميريلس): افتتاحيه زير سايه صحبت ها و كنايه هاي سياسي
همان طور كه روزهاي قبل هم در خبرها داشتيم، كوري ساخته انگليسي زبان كارگردان برزيلي، فرناندو ميريلس، به عنوان برنامه افتتاحيه شصت و يكمين دوره جشنواره كن در آخرين ساعت هاي روز چهارشنبه به نمايش درآمد. اين فيلم كه اقتباس از رمان مشهور و تحسين شده ژوزه ساراماگو به حساب مي آيد، طبق شنيده ها رضايت نسبي منتقدان و نويسنده هاي سينمايي را به دنبال داشته و تماشاگران هم از فيلم بدشان نيامده و خيلي ها معتقدند كه فضاي هولناك و خفقان آور داستان ساراماگو در فيلم ميريلس نيز همان طور نفس گير و تكان دهنده از كار در آمده است. اما چيزي كه بيش از همه در خبرها بر آن تاكيد شده صحبت هاي شون پن، بازيگر و فيلمساز مشهور و موفق هاليوود و رييس هيئت داوران اين دوره، بود كه مثل هميشه نوك پيكان حمله آن به سمت سياست هاي جنگ طلبانه جرج بوش، رييس جمهور ايالات متحده آمريكا نشانه رفته است. فرناندو ميريلس در ابتداي صحبت هايش در نشست خبري پس از نمايش فيلم از قدرت بالاي جذابيت كتاب ساراماگو گفت و به اين موضوع اشاره داشت كه ما انسان ها خود را شكست ناپذير و نيرومند احساس مي كنيم، اما يك اتفاق مي تواند همه چيز را به هم بريزد. اين كارگردان برزيلي در ادامه بيان داشت ما همچون كساني هستيم كه بر روي يخ اسكيت بازي مي كنيم و هر لحظه ممكن است اتفاقي بيفتد. او با اشاره به توفان مرگبار در ميانمار و وقوع زلزله چند ريشتري در چين و عدم واكنش مناسب دولت هاي ميانمار و چين نسبت به سانحه ديدگان، اين عكس العمل هاي منفعلانه را به داستان فيلمش شبيه دانست. در ادامه شون پن نيز از ناكارآمدي دولت هاي ميانمار و چين انتقاد كرد و با بيان اين نكته كه جرج بوش به دليل اينكه باعث مرگ هزاران نفر در طي چند جنگ شده، مورد نفرت جهانيان قرار گرفته است. او بيان داشت كه به كاربردن واژه سياست براي كارهاي غير منطقي آدمي همچون بوش بسيار نامناسب است و از اينكه مجبور هستيم اين كلمه را به خاطر كساني همچون بوش تحريف كنيم، بايد افسوس بخوريم.
** روز دوم: روز انيميشن ها
در سانس صبح روز پنجشنبه فيلم لانه شير (لئونرا) ساخته پابلو تراپرو از كشور آرژانتين به نمايش درآمد. فيلم روايتگر داستان زني زنداني به نام جوليا است كه در زندان باردار مي شود و پسري به نام توماس را به دنيا مي آورد. روزي مادر جوليا تصميم مي گيرد كه تربيت فرزند جوليا را بر عهده بگيرد و تلاش مذبوحانه جوليا براي حفظ فرزندش داستان فيلم را به جلو مي برد. پابلو تراپو در باره فيلمش بيان داشته كه داستان فيلم وقتي شكل گرفت كه به اين باور رسيدم كه با اتكا به كورسوهايي از اميد مي توان در برابر تمام نااميدي ها و گرفتاري ها و در حصار بودن ها مقاومت كرد و دوام آورد. او داستان فيلمش را نه تنها قصه اي سينمايي، بلكه محلي براي بحث و گفتگو و واكنش دانست. او لانه شير را به تسبيح يا گردن بندي تشبيه كرد كه حس مادرانه، گوشه نشيني، عشق، حبس و اميد، مهره هاي آن را تشكيل مي دهند.
اما مهم ترين فيلم به نمايش در آمده در روز دوم جشنواره، انيميشن كونگ فو پاندا، كاري مشترك از مارك آزبورن و جان استيونسن، بود كه بيشتر نگاه ها را به سوي خود جلب كرد. در اين انيميشن كه محصول كمپاني مشهور دريم وركز است، ستارگاني همچون داستين هافمن، جكي چان و آنجلينا جولي به جاي كاراكترهاي اصلي صحبت كرده اند. حضور داستين هافمن و آنجلينا جولي كه به همراه همسرش، براد پيت، بر روي فرش قرمز حاضر شدند، توجه بيشتر عكاسان و خبرنگاران را به خود جلب كرد. استيونسون در مورد كونگ فو پاندا اظهار داشت كه ما مي خواستيم فيلمي بسازيم كه مربوط به زمان خاصي نباشد. آزبورن، همكار استيونسون و يكي از دو كارگردان اين انيميشن، با تاييد صحبت استيونسون افزود داستان فيلم ما در چين باستان مي گذرد، ولي با اين وجود فيلم تنها روايتگر قصه اي از آن زمان نيست و به نوعي فيلمي براي تمام زمان هاست. او در ادامه بيان داشت براي ما از ابتدا اين موضوع مهم بود كه انيميشن كونگ فو پاندا با خود حاوي يك تم و پيام مثبت باشد، به طوري كه خود ما به اين پيام اعتقادي راسخ و حقيقي داشته باشيم. كارگردان كونگ فو پاندا در انتها بيان كرد ما مي خواستيم اين فيلم يك تجربه مفرح و دلپذير و سرشار از صحنه هاي اكشن و كمدي باشد.
در ادامه و در بخش مسابقه، انيمشين والس با بشير ساخته آري فولمن از فلسطين اشغالي به نمايش درآمد. اين مستند انيمشين گونه به وقايع اردوگاه صبرا و شتيلا در سال 1982 مي پردازد كه حضور چنين فيلمي از اسراييل، تعجب و كنجكاوي خيلي ها را برانگيخت.
** بازار فيلم كن: دروازه اي براي ورود به بازارهاي نمايش جهاني
معمولا در كنار جشنواره هاي معتبر سينمايي، كشورهاي صاحب صنعت سينما براي عرضه و فروش حق پخش جهاني فيلم هاي شان شركت مي كنند. بدون شك معتبرترين اين بازارها، بازار فيلم كن است كه همه ساله پذيراي فيلم هاي مطرح هاليوودي و آثار برگزيده از چهار گوشه دنياست. هاليوود براي گسترش مرزهاي پخش و نمايش آثار پر زرق و برق و تماشاگرپسند خود به بازار كن نگاهي ويژه دارد و از سويي ديگر خيلي از كشورها فيلم هاي خود را به اين اميد رهسپار بازار كن مي كنند تا هم بتوانند نظر پخش كنندگان قدرتمند اروپايي را جلب كنند و هم اينكه موفق شوند حمايت يكي از كمپاني بزرگ هاليوود را كسب كنند تا شانسي براي حضور در رقابت داغ دريافت جايزه اسكار بهترين فيلم خارجي سال داشته باشند. در آخرين خبرهاي منتشر شده از بازار كن گويا پروژه در حال توليد و تمام نشده صخره قرمز يكي از فيلم هاي مورد نظر خريداران بوده است. جان وو، اكشن ساز هنگ كنگي و مشهور هاليوود كه فيلم هاي حادثه اي و خوش ساخت او به باله خشونت تعبير شده اند، پرخرج ترين اثر تاريخ سينماي چين را با بودجه اي نزديك به هشتاد ميليون دلار مقابل دوربين برده است و با توجه به توجه خاصي كه در چند سال اخير سردرمداران هاليوود نسبت به آثار پرخرج و تماشايي شرق آسيا داشته اند، از همين الآن اين فيلم يكي از بخت هاي احتمالي و نخست كسب اسكار بهترين فيلم خارجي و حتي از شانس هاي اصلي نامزدي در رشته هاي فني اسكار خواهد بود. استيون سودربرگ، فيلمساز مشهور سوئدي كه پيش از اين يك بار در سال 1989 برنده نخل طلاي كن شده است، پروژه اسپانيايي زبان "چه" را كه شامل دو فيلم آرژانتين و چريك است، به بازار كن ارائه كرده است و طبق شنيده ها خيلي از پخش كنندگان به دنبال اين فيلم هستند. همچنين ژان فرانسيس ريشه فيلم دشمن شماره يك مردم را كه با بودجه اي معادل هشتاد ميليون دلار مقابل دوربين برده است، در بازار كن امسال دارد. فيلم كه براساس خاطرات انتشار يافته ژاكوب مسراين، تبهكار معروف، ساخته شده به مانند فيلم استيون سودربرگ از دو فيلم تشكيل شده كه قسمت اول آن ريشه ها و بخش دوم آن افسانه نام دارد.
قطعا در روزهاي آتي جشنواره كن با نمايش فيلم هاي جديد بخش مسابقه و حضور ستارگان سينما رونق بيشتري خواهد يافت. ضمن اينكه در بخش هاي جانبي آن فيلم هاي مطرحي از سراسر دنيا اكران مي شود.
روز سوم : باز هم حمايت از اهانت ها به دين اسلام و حرف هاي جنجالي مايكل مور...!
در روز سوم (جمعه) از شصت و يكمين دوره جشنواره فيلم كن، نخستين فيلم از چهار فيلم فرانسوي حاضر در بخش مسابقه به نمايش درآمد. داستان كريسمس به كارگرداني آرنو دپلشن و با بازي ستارگاني همچون كاترين دونوو، ماتيو آمالريك و ژان پل روسيلون در سه سانس 8:30، 14:30 و 19 به نمايش درآمد. اين درام خانوادگي داستان زوجي به نام هاي آبل (ژان پل روسيلون) و جونان (كاترين دونوو) را روايت مي كند كه پسر خردسال شان ژوزف، براي زنده ماندن فقط و فقط به پيوند مغز استخوان نياز دارد و اين در حالي است كه خواهر نوجوان او اليزابت، نيز از لحاظ پزشكي نمي تواند كمكي براي اين عمل جراحي باشد. آبل و جونان به اميد كمك به بهبود پسرشان صاحب فرزندي ديگر به اسم هنري مي شوند، اما او هم از لحاظ ارگانيسم بدنش نمي تواند به ژوزف كمكي كند و در نتيجه او در هفت سالگي مي ميرد و داستان با گذشت سال ها ادامه پيدا مي كند. دپلشن كه براي اولين بار در سال 1992 در بخش مسابقه جشنواره كن شركت كرده بود، در نشست خبري برگزار شده پس از نمايش فيلم اظهار داشت وقتي يك اتفاق تراژيك به جان خانواده اي بيفتد، همه چيز را تحت الشعاع خود قرار مي دهد. خانواده فيلم من هم در همان ابتداي فيلم با اختلالي بزرگ در بنيان زندگي شان مواجه مي شوند. طبيعي است كه اين اغتشاش باعث از بين رفتن آسايش مي شود؛ ولي با اين وجود اعتقاد دارم كه فيلم من مربوط به آسيب شناسي خانواده نيست، چون كه براي من خيلي سخت است تا به محيط پيرامون خودم بدبينانه نگاه كنم.
اما ديگر فيلم بخش مسابقه سه ميمون اثر كارگردان مشهور ترك، نوري بيگله جيلان، بود كه در سانس هاي 12 ظهر و 22:30 به نمايش درآمد. داستان فيلم سه ميمون بر روابط ميان افراد يك خانواده چهار نفري ترك متمركز است كه به شكلي مذبوحانه تلاش دارند تا در كنار يكديگر باقي بمانند و اين در حالي است كه اين چهار نفر خود مي دانند كه در حال فرار از واقعيت هايي تلخ و گزنده هستند. نوري بيگله جيلان درباره تازه ترين اثرش در نشست پرسش و پاسخ بعد از فيلم گفت " هدف من از ساخت اين فيلم نشان دادن تاثير حادثه هاي رواني و غافلگيرانه بر روح و روان انسان بود كه اين كار را از طريق چهار كاراكتر اصلي اثرم انجام دادم. ما قصد داشتيم تا افكار انتزاعي و خيالي و عقايد و كشمكش هايي را كه به شكلي عادي و معمولي ذهن ما را به خود مشغول كرده اند، با تجسم در اين شخصيت ها دراماتيزه كنيم."
اما در سومين روز از جشنواره فيلمي مستند با نام "سخت است كه احمق ها عاشقت باشند!" در بخش غير رقابتي جشنواره به نمايش در آمد كه موضوع آن در مورد دادگاه مدير مسئول هفته نامه اي فرانسوي است كه كاريكاتورهاي موهن را عليه پيامبر اسلام (ص) منتشر كرد. كارگردان اين مستند كه دانيل لكونت نام دارد، در نشست خبري پس از نمايش فيلم بيان داشت اين فيلم بدين جهت ساخته شد تا تنش هاي موجود از ميان برود. اقدام جالب توجه دادگاه و راي هيئت منصفه آن مبني بر تبرئه مدير مسئول هفته نامه چارلي لحظه اي تاريخي بود كه مرزهاي ميان سياست و مذهب را دوباره تعيين كرد و آن ها را از هم جدا ساخت. شنيده ها حاكي از آن است كه اين مستند نگاهي يكسويه و موافق با جريان هاي شومي دارد كه در چند سال گذشته عليه مقدسات مسلمانان و فرهنگ مشرق زمين به راه افتاده است. در اين نشست كه مدير مسئول هفته نامه چارلي نيز حضور داشت، لكونت ابراز اميدواري كرد مسلمانان با ديدن اين فيلم خواهند فهميد كه بايد خط مشي هاي خود را از بنيادگرايان افراطي جدا كنند.
اگر تيترهاي خبري جنجالي هفته گذشته را به ياد داشته باشيم، خبرهايي در سايت هاي اينترنتي معتبر دنيا مبني بر تصميم مايكل مور، مستند ساز جنجالي و برنده نخل طلاي كن براي پرفروش ترين مستند تاريخ سينما (فارنهايت 11/9)، جهت ساخت ادامه اي براين مستند جنجالي منتشر شد و به گوش رسيد. ولي روز گذشته مايكل مور با حضور در جشنواره كن اين خبر را تكذيب كرد و بيان داشت كه ساخت دنباله اي بر آن فيلمي شايد كاري آسان به نظر برسد، اما فيلم آينده من در مورد جرج بوش نخواهد بود، زيرا همگان همه چيز را در مورد او مي دانند! با اين حال مور باز هم نوك پيكان حملات انتقادي خود را متوجه رييس جمهور كشورش كرد و گفت كه نمي توان به راحتي از جنايت هايي كه او و دولتش در طي جنگ هاي اخير انجام داده اند، به سادگي گذشت. او ابراز اميدواري كرد كه تغيير در كاخ سفيد، چيزي در حد يك دگرگوني ساده و معمولي در دولت نباشد. اين مستندساز جنجالي در ادامه صحبت هايش از اينكه موضوع آخرين فيلم خود، سيكو، را كه درباره مشكل هاي موجود در سيستم بهداشت و درمان ايالات متحده آمريكا بود، پيش از اكران و زودتر از موعد مقرر فاش كرد و به همين دليل به موفقيتي كه مدنظرش بود، دست نيافت، ابراز پشيماني نمود! بالاخره جناب مور هم در يك زمينه كوتاه آمد!
در بخش نوعي نگاه هم فيلمي با نام شوري دريا به نمايش درآمد كه كارگردان آن زني فلسطيني الاصل به نام آنه ماري ژاكر است و گويا فيلم توانسته با مخاطبانش ارتباط خوبي برقرار كند.
*** روز چهارم: بيشتر نگاه ها به سمت والتر سالس
طبق برنامه در روز شنبه و در بخش مسابقه فيلم هاي خط عبور ساخته والتر سالس و دانيلا توماس در سانس هاي 8:30 و 22 به نمايش درمي آيد و فيلم چيني 24 شهر نيز در ساعت 14 اكران مي شود. والتر سالس كه در سال 1998 با دريافت اسكار بهترين فيلم خارجي براي فيلم ايستگاه مركزي نام خود را در محافل سينمايي جهان مطرح كرد و فيلم ديگرش خاطرات موتورسيكلت كه در سال 2004 براساس خاطرات منتشر شده مبارز مشهور آمريكاي لاتين، چه گوارا، ساخته شد و تا مرز كسب جايزه اسكار هم پيش رفت، امسال فيلم خط عبور را دارد. آخرين خبرها حاكي از آن است كه خيلي ها روي اين فيلم سالس كه به همراه دانيلا توماس مقابل دوربين برده، حساب ويژه اي باز كرده اند. خط عبور داستان چهار برادر فقير را در شهر سائوپائولو برزيل روايت مي كند؛ شهري با بيست ميليون نفر جمعيت و دويست كيلومتر ترافيك و سيصدهزار نفر موتورسوار! اين فيلم به تلاش اين چهار برادر براي بهبود وضعيت نابسامان خود و رسيدن به آرزوي هايي كه در سر مي پرورانند، اشاره مي كند. سالس در اين فيلم از مخاطبش مي خواهد كه اين چهار كاراكتر را نمادي از آدم هاي گوناگون و دم دست طبقه متوسط و فقير يكي از بزرگترين و پرجمعيت ترين شهرهاي دنيا فرض كند.
فيلم 24 شهر ساخته جيا ژانگ كه، فيلمساز چيني، است كه براي اولين بار پا به ميدان رقابت بزرگ كن گذاشته است و شايد براي او اين حضور، آن هم در بخش مسابقه افتخاري بس عظيم محسوب شود، ولي بدون شك براي سينماي چين كه در چند سال اخير حضوري چشمگير و خوب در كن داشته، نمي تواند موفقيتي بزرگ به حساب بيايد. 24 شهر درامي است امروزي كه گويا به مشكلات كارگران چيني مي پردازد. بايد صبر كرد و منتظر واكنش ها از سوي منتقدان و خبرنگاران حاضر در جشنواره شد و ديد آيا اين فيلم جيا ژانگ كه، در ميان بيست و سه اثر بخش مسابقه حرف هايي براي گفتن دارد يا خير؟ البته اين موضوع قابل پيش بيني است كه بيشتر تمركز خبرنگاران و روزنامه نگاران شركت كننده در جشنواره، در روز چهارم، بر روي فيلم والتر سالس خواهد بود. ضمن اينكه در جديدترين خبرها آمده كه در بخش منتقدان كن، فيلمي با نام برف، كه محصول مشترك ايران و بوسني است، در هفت نوبت به نمايش در خواهد آمد. بر طبق خبرهاي منتشر شده كارگردان اين فيلم آيدا بگيچ نام دارد و مركز گسترش سينماي مستند و تجربي در ساخت اين اثر همكاري كرده است. برف داستان زنان بيوه شهر سربرنيتسا (شهري كه در سال هاي مياني دهه نود بسياري از اهالي آن توسط شبه نظاميان صرب قتل عام شدند) را روايت مي كند كه از واگذاري زمين هاي خود به مالكان محلي خودداري مي كنند. مركز گسترش سينماي مستند و تجربي امسال در بازار كن هم حضور دارد.
